วันนี้ได้เห็นข่าว iPod เฉลิมพระเกียรติ บนเว็บแมคต่างประเทศสองแห่ง คือที่ TUAW* และ ars technica* ซึ่งได้ข้อมูลมาจาก MacNed อีกที ทำให้ต้องตัดสินใจขอเขียนถึง iPod เฉลิมพระเกียรติอีกครั้งหนึ่ง

ตอนที่ iPod รุ่นพิเศษนี้ออกมา ผมเคยนึกสงสัยว่าทำไมไม่มีข่าวให้เห็นในเว็บต่างประเทศเลย แต่ก็ไม่ใช่หน้าที่ของผมที่จะต้องส่งข่าวไปให้เว็บไหนได้รับรู้ ท้ายที่สุดผมก็ลืมเรื่องนี้ไป...

จนกระทั่งได้อ่านข่าวและการแสดงความเห็นในเว็บสองแห่งข้างต้น ผมถึงกับใจหายกับการตีความจากภาพที่ได้เห็นเพียงอย่างเดียว โดยไม่ได้รับรู้ข้อมูลที่ถูกต้อง นี่คงเป็นความเสียหายที่ส่วนหนึ่งอาจจะเกิดจากการที่ไม่ได้ประชาสัมพันธ์ iPod เฉลิมพระเกียรตินี้อย่างทั่วถึง เพราะแม้ว่าการวางจำหน่าย iPod เฉลิมพระเกียรตินี้จะผ่านมานานแล้ว แต่ก็ยังมีสินค้าเหลือตามร้านต่างๆ หลายแห่งในประเทศไทย นั่นย่อมทำให้ชาวต่างชาติที่ไม่ทราบข้อเท็จจริงนำเรื่องไปตีความได้ต่างๆ นานา ยังดีที่มีคนไทยไปแสดงความคิดเห็นชี้แจงไว้แล้ว

จากนี้ไป การจะกระทำการใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสิ่งที่เป็น popular culture ซึ่งตกเป็นข่าวในสื่อต่างประเทศได้ง่าย คงต้องมีการวางแผนทุกอย่างให้รอบคอบกว่านี้

ทั้งนี้ผมไม่ได้ตั้งใจจะกล่าวโทษใคร หากที่เขียนมานี้เป็นการล่วงเกินใคร ต้องขออภัยด้วย เจตนาเพียงอยากจะแจ้งข่าว และอยากจะขอแรงทุกคน ถ้าใครเห็นข่าวนี้แพร่ไปในเว็บอื่นๆ อีก ช่วยกันเข้าไปชี้แจงนะครับ ขอบคุณมากครับ

*ขณะนี้ ars technica มีการลงข้อความขออภัยแล้ว (26/09/06 23:40)
*ขณะนี้ TUAW มีการลงข้อความชี้แจงแล้ว และที่ MacNed มีการลิงค์มายัง TUAW แล้ว (27/09/06 09:15)

(ภาพประกอบ ถ่ายจากหน้าร้าน IT CITY แห่งหนึ่ง เมื่อวันที่ 25 กันยายน 2549)

ต่อไปนี้เป็นความเห็นส่วนตัว ต่อ iPod เฉลิมพระเกียรติ - ปรับปรุงจากที่เคยเขียนไว้ที่บอร์ด SiamPod

จริงๆ แล้วผมอยากให้ iPod รุ่นนี้ออกมาเป็นสีทอง หรือสีเหลือง คงจะดู "พิเศษ" ยิ่งกว่านี้ แต่ที่เป็นอยู่ก็ดีแล้วครับ เห็นด้วยที่เลือกทำเฉพาะสีขาว เพราะถ้าทำเครื่องสีดำด้วยก็คงจะดูไม่เป็นมงคล

เรื่องแรกที่ผมเสียดาย คือ ตราสัญลักษณ์ฉลองครบรอบ 60 ปี มีขนาดเล็กไป และมีความหนาของเส้นบางไปหน่อยเลยดูไม่เด่นเท่าที่ควร แต่ก็พอเข้าใจว่าตราสัญลักษณ์ดังกล่าวมีรายละเอียดมาก จึงต้องออกมาเป็นเช่นนั้น และการจะเปลี่ยนสายการผลิต ให้ขยับตรา Apple ลง หลีกทางให้สัญลักษณ์ครบรอบฯ คงเป็นไปไม่ได้ (เช่นเดียวกับการเปลี่ยนตัวเครื่องเป็นสีทอง) อะไรที่เคยอยู่ตรงไหนข้างหลังของ iPod ก็เลยต้องอยู่ตรงนั้นต่อไป พื้นที่ที่ engrave เพิ่มได้ ก็คือบริเวณที่ไม่เคยมีอะไรอยู่มาก่อน

อีกเรื่องที่ไม่เห็นด้วย คือการที่มีกรอบล้อมรอบหมายเลขเครื่อง มันทำให้ดูเกะกะ และ "รก" ขึ้นทันที ถ้าเราว่ากันตามประเพณีของการออกแบบ iPod ตัวเลขที่จะถูกล้อมกรอบ คือ "ความจุของเครื่อง" เท่านั้น และผมเห็นด้วยกับการล้อมกรอบความจุของเครื่อง เพราะมันเป็นตัวชี้บ่งว่าเครื่องนั้นคือรุ่นใดกันแน่ (นึกภาพ iPod mini, nano ประกอบ) การ "เน้น" ข้อมูลที่มีความสำคัญขนาดนั้นเพียงที่เดียว เป็นเรื่องที่เหมาะสมแล้ว เมื่อมีตัวเลข xxxx/๙๙๙๙ เพิ่มเข้ามาบนหลัง iPod ในบริเวณที่ไม่เคยมีอะไรอยู่ หากจัดขนาด, แบบตัวอักษร และตำแหน่ง ให้เหมาะสมแล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องเน้นให้โดดเด่นเกินงาม

และส่วนที่ผมไม่ชอบมากที่สุด ในแง่สุนทรียะ คือ ใบคำอธิบายการใช้งาน ซึ่งดูแล้วไม่ได้รับการออกแบบอย่างพิถีพิถันเท่าที่ควร โดยเฉพาะส่วนคำเตือนที่ทิ่มแทงสายตามาก (ให้เลือก No - ห้าม sync) ดูไม่สุภาพพอที่จะเป็นสิ่งที่อยู่ในกล่องเดียวกับ iPod รุ่นพิเศษนี้เลย

"ทำไมต้องมีคำเตือนอันนั้น?" - เพราะว่าเนื้อหา pre-loaded คือคลิปวีดีโอ ถูก sync มาจาก iTunes library เครื่องอื่นอยู่แล้ว และเครื่องนั้น เป็นเครื่อง Windows เพราะ iPod เฉลิมพระเกียรตินี้เป็น format Windows และขึ้นชื่อบน iTunes ว่า "Microsoft's iPod"!

คิดว่าทุกคนที่มี iPod คงจำได้ว่าตอนต่อ iPod ครั้งแรกเราจะได้ตั้งชื่อเครื่อง โดยที่ชื่อ default คือ [username]'s iPod น่าสงสัยว่าเครื่องที่ใช้เป็นต้นฉบับในการ clone disk ครั้งนี้ เป็น Windows ผีหรือเปล่า? เพราะไม่น่าจะมีใครจงใจตั้ง username แบบนี้? ไม่น่าจะปล่อยให้ Microsoft ได้เครดิตไปฟรีๆ แบบนี้เลย... ถ้าเป็นแบบนี้ สู้ขึ้นเป็นชื่อ "iPod" เฉยๆ ยังจะดีเสียกว่า

ปกติแล้ว iPod จะไม่เคยมี pre-loaded content เพราะผู้ผลิตไม่อาจรู้ว่าเครื่องนั้นจะถูกนำไปใช้เป็น format Mac หรือ Windows นอกจากนั้น ยังเป็นการยากที่จะป้องกันการเผยแพร่ pre-loaded content ดังกล่าว เพราะไม่สามารถใช้ DRM กำหนดสิทธิ์ความเป็นเจ้าของไฟล์เหล่านั้นได้ เนื่องจากยังไม่รู้ว่าคนที่จะซื้อเป็นใคร ตั้งแต่ตอนที่ Apple ออก iPod U2 รุ่นแรก ก็เคยมีข่าวลือว่าจะมีเพลงทุกชุดอยู่ในเครื่อง แต่สุดท้ายก็ไม่ได้ทำ แต่มีคูปองให้ไปซื้อเพลงแทน และล่าสุด iPod U2 รุ่น 5G ก็ใช้วิธีแจกวีดีโอ exclusive โดยการให้เอาคูปองในกล่องไปโหลดจาก iTunes Store ซึ่งก็จะเป็นการป้องกันการเผยแพร่ไฟล์นั้นโดยระบบ DRM ของ iTunes Store ไปโดยปริยาย และไฟล์นั้นจะเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ซื้อเครื่องเท่านั้น น่าเสียดายที่ไม่สามารถทำเช่นนี้กับ pre-loaded content บน iPod เฉลิมพระเกียรติได้ เพราะในประเทศไทยยังไม่มี iTunes Store

ด้วยการมี pre-loaded content อันปราศจาก DRM นี้เอง ทำให้เกิดปัญหาใหญ่ตามมาอีก นั่นคือเป็นการห้ามใช้ auto sync เพราะวีดีโอสารคดีเฉลิมพระเกียรติจะหายไป! ทั้งนี้เพราะวีดีโอคลิปเหล่านั้น ถูก sync มาจาก music library ของใครบางคนที่ใช้ชื่อว่า Microsoft และเราสามารถจะใส่เพลง, หนัง ลงไปใน iPod ได้ แต่ไม่สามารถดึงข้อมูลเหล่านั้นออกจากเครื่องได้ (จริงๆ ก็มีวิธี work around อยู่หรอกนะ)

จริงๆ แล้ว การมี auto sync นั้นถือเป็นจุดขายอย่างหนึ่งของ iPod เพราะแนวคิดของ iPod ตั้งแต่รุ่นแรกคือการมี "your entire music library on the go" การห้ามไม่ให้ใช้ความสามาถนี้จึงเป็นการตัดคุณสมบัติที่สำคัญมากอย่างหนึ่งที่ทำให้ iPod เป็น iPod ออกไป และยังสร้างความสับสนให้กับผู้ใช้ทั้งมือใหม่และเก่าอย่างมาก มีคนรอบตัวติดต่อขอความช่วยเหลือจากผมเพราะ "ทำคลิปวีดีโอสารคดีหาย" หลายคนทีเดียว

หวังว่าถ้าในอนาคตจะมีการออก iPod รุ่นพิเศษสำหรับเฉพาะคนไทย ไม่ว่าจะในโอกาสใดก็ตาม ทางผู้ผลิตจะสามารถทำให้ทุกอย่างราบรื่นหมดจดกว่านี้ครับ

Geek#1